Usprawnianie

PRZYKŁADOWE ĆWICZENIA OGÓLNOROZWOJOWE

opublikowane: 17 kwi 2016, 07:14 przez Dec Joanna   [ zaktualizowane 17 kwi 2016, 10:42 ]

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE MOTORYKĘ DUŻĄ I OGÓLNĄ KOORDYNACJĘ RUCHOWĄ

Zabawy z elementami płynnych ruchów obu ramion.
Toczenie, pełzanie, rzucanie, chwytanie, odbijanie. Można wykorzystać piłki, woreczki, kółka, obręcze itp. 

Zabawy z elementami rytmicznych ruchów zmiennych obu ramion.
Ruchy płynne, rytmiczne ruchy zmienne, naśladowanie ptaków, samolotów, "orły na śniegu" itp. 

Manipulowanie różnymi przedmiotami.
Skakanka, balon, piłka, woreczek, kule papierowe. 

Kreślenie dużych płynnych ruchów różnego typu linii. 
W powietrzu, na tablicy, na dywanie, na dużym arkuszu papieru, gazecie. 

Ćwiczenia równowagi i orientacji.

  • Chodzenie po narysowanej linii, ławeczce gimnastycznej, równoważni, krawężniku itp.
  • Chody i marsze ze zmianą kierunku ruchu na określony sygnał (dźwiękowy, wzrokowy).

Usprawnianie czynności samoobsługowych. 
Zapinanie guzików, zawiązywanie, sznurowanie. 

Zagadki ruchowe. 
Imitowanie i odgadywanie czynności jako ćwiczenia wyobraźni i pamięci ruchowej. 

Zabawy zręcznościowe w sali.
Bilard, kręgle inne. 

 

 ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE KOORDYNACJĘ WZROKOWO-RUCHOWĄ I PRECYZYJNE RUCHY RĄK 
(MOTORYKA MAŁA)


Ćwiczenia te stanowią ostatni etap przygotowania dziecka do nauki pisania. Mogą być one wykorzystywane również w toku zajęć rozwijających analizę i syntezę wzrokową i orientację przestrzenną.
Dobre rezultaty daje ich prowadzenie także w okresie właściwej nauki pisania, poprzedzając nimi każdorazowo ćwiczenia w pisaniu.
Strona motoryczna umiejętności pisania polega na skoordynowaniu ruchów ręki - ramienia, przedramienia, nadgarstka i palców. Układ kostny i mięśniowy dziecka w wieku 6-7 lat nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, dlatego też w początkach nauki pisania szczególne trudności sprawia dziecku:

  • zharmonizowanie dużych (ramię, przedramię) i małych ruchów ręki (dłoń, nadgarstek, palce) z równoczesną umiejętnością włączenia odpowiednich napięć poszczególnych grup mięśni;
  • konieczność posługiwania się szeregiem drobnych, nieznacznie tylko zróżnicowanych ruchów przy stałej zmianie ich kierunków (w górę, w dół - ruchy podbiegające) przy jednoczesnym zachowaniu kierunku pisania (od lewej strony ku prawej - ruchy postępujące);
  • organizacja przestrzenna i rytmiczność pisma (miejsce rozpoczynania wyrazów, rozmieszczenie w liniaturze, utrzymanie właściwych odstępów oraz rozmiarów liter.


Rysowanie równocześnie obiema rękami.

a.     Na arkuszu papieru dziecko maluje równocześnie obiema rękami proste linie poziome ku środkowi, doprowadzając do zetknięcia linii w jednym punkcie. Można wyznaczyć punkt zbieżności coraz bardziej na lewo i dopingować dziecko do równoczesnego dojścia obu rąk do tego punktu („Wyścig" obu rąk).

b.    Prowadzący rysuje ołówkiem proste i dość duże kształty (ok. 25 cm) np. spirale, kontury skrzydeł motyla itp. Dziecko maluje równocześnie obiema rękami wzdłuż linii narysowanej przez prowadzącego.

Malowanie palcem maczanym w farbie klejowej, a potem malowanie pędzlem, kredką różnych dużych (a potem coraz mniejszych) form kolistych i spiralnych, najpierw na dużym formacie papieru, a potem na coraz mniejszym.
Np. malowanie kół, baloników, jabłuszek, piłeczek, kłębuszków, ślimaczków itp. Przy tym należy zwrócić uwagę na to, aby okrężny ruch ręki miał kierunek przeciwstawny ruchowi wskazówek zegara - aby był w ten sposób zgodny z kierunkiem pisania wielu liter, np. e, d itp. 

Malowanie suchym palcem lub patykiem na zamalowanej świeżą farbą klejową powierzchni papieru. Dziecko zamalowuje swobodnym, rozmachowym ruchem pas papieru o wymiarach 15 cm na 50 cm. Zanim farba zdąży wyschnąć, rysuje palcem wskazującym kłębuszki, spirale itp. Na namalowanym klejową farbą arkuszu z bloku, dziecko rysuje palcem lub patykiem przedmioty i kompozycje wg własnego wyboru. 

Malowanie prostych wzorów w formie szlaczków grubym pędzlem lub patykiem. 
Dziecko otrzymuje pasek papieru o wymiarach 12 cm X 40 cm, a prowadzący rysuje początek szlaku. Dzieciom mniej sprawnym można narysować szlaczek ołówkiem, a one namalują go po wyznaczonej linii. Stopniowo zwężamy szerokość pasków papieru, np. do 7 cm, potem polecamy namalować wzór w szerokich liniach (ok. 3 cm). Stopniowo doprowadzamy dziecko do rysowania szlaczków w zeszytach o trzech liniach. Zwiększamy również stopień trudności wzorów, wprowadzając kredkę. Kiedy dziecko opanuje już wzory faliste ciągłe, kształcące płynność ruchu (nie wymagające odrywania ręki), możemy ćwiczyć umiejętność dowolnego zatrzymywania i przerywania ruchu przy pomocy odpowiednich wzorów, np. uczeń rysuje: kółko - kwadrat - kółko itp. Bardzo kształcące są również szlaczki wykonywane na kratkowanym papierze. 

Odtwarzanie układów linearnych z elementów powtarzających się cyklicznie, różniących się kształtem lub kolorem (np. kwadrat, kółko, trójkąt; białe kółko, czerwone kółko, niebieskie kółko itp.) w liniaturze, zgodnie z kierunkiem pisania. 

Rysowanie szlaczków literopodobnych w liniaturze, w zmniejszającym się stopniowo wymiarze aż do liniatury zeszytu, według stopnia trudności: wodzenie po wzorze, kończenie rozpoczętego wzoru i odwzorowywanie. 

Rysowanie za pomocą szablonów figur geometrycznych i nieskomplikowanych przedmiotów, według stopnia trudności: szablony wewnętrzne (wycięty otwór w tekturce lub tworzywie) i szablony zewnętrzne (wycięty kształt do obrysowania). 

Obwodzenie konturów według podanego wzoru:

a.     Pogrubianie konturu. Dziecko otrzymuje rysunek o słabo zaznaczonym konturze. Ma za zadanie pogrubienie istniejącego konturu przy użyciu pędzla, kredki, patyka.

b.    Przerysowanie konturu rysunku przez kalkę techniczną. Dziecko otrzymuje rysunek o wyraźnie zaznaczonym konturze, na rysunek ten nakłada kalkę techniczną, którą przymocowujemy pineskami do podłożonej pod rysunek drewnianej deseczki. Zadaniem dziecka jest dokładne przerysowanie konturu.

Wypełnianie konturów:

a.     Zamalowywanie farbami płaszczyzny wyznaczonej konturem. Dziecko otrzymuje rysunek konturowy. Powinno pokryć płaszczyznę oznaczoną konturem farbą wodną lub klejowa w taki sposób, aby nie przekroczyć konturu, lecz dokładnie go wypełnić. To samo może wykonać przy pomocy kredek.

b.    Kolorowanie obrazków o zaznaczonych konturach, przy pomocy kredek.

c.     Wklejanie wycinanek w uprzednio przygotowany kontur.

Dziecko otrzymuje wycięte z kolorowego papieru figury geometryczne (później może je samo przygotować) oraz karton papieru z zaznaczonymi konturami tych samych figur. Zadanie dziecka polega na dokładnym przyklejeniu każdej figury w miejsce zaznaczone odpowiednimi konturami. Kreskowanie - wypełnianie konturów kolorem za pomocą równoległych kresek poziomych lub pionowych (z zachowaniem kierunków od lewej do prawej i od góry do dołu), Rysowanie wzorów po śladzie kropkowym lub kreskowym. 

Kreślenie kształtów graficznych za pomocą kreski łączącej wyznaczone uprzednio punkty.

a.     Dziecko otrzymuje karton na którym oznaczone są wierzchołki trójkąta, kwadratu, rombu itp. Zadaniem dziecka jest połączenie tych punktów. W ćwiczeniach tych można posługiwać się różnymi przyborami, a więc np. pędzlem i farbami klejowymi, kolorowymi kredkami, długopisem, tuszem itp. Przy poważniejszych zaburzeniach koordynacji wzrokowo-ruchowej, ćwiczenia rozpoczynamy od zadań angażujących główne ruchy ramienia i przedramienia. (Dziecko kreśli duże figury za pomocą dużych narzędzi na dużym arkuszu papieru, umocowanym na tablicy). W dalszej kolejności przechodzimy do ćwiczeń angażujących ruchy dłoni i palców oraz uruchamiamy stopniowo staw nadgarstkowy.

b.    Dziecko otrzymuje karton, na którym narysowano początek ornamentu geometrycznego. Dalszą część tego ornamentu wyznaczają punkty. Łącząc punkty dziecko powinno kontynuować rysowanie ornamentu.

Kopiowanie przez kalkę techniczną obrazków o różnej tematyce, np. domków, kwiatów, ptaków, grzybków oraz liter i wyrazów pisanych i drukowanych. Początkowo dziecko kopiuje ołówkiem, a następnie piórkiem i tuszem. Może nakleić skopiowane obrazki na kartonie, podpisać je kolorową kredką albo stempelkami z literami alfabetu, a także pokolorować je. 

Stemplowanie.
Stemplami wykonanymi z drzewa lub gumy, dziecko komponuje szlaczki figur geometrycznych, od lewej do prawej strony. Np. odbija na przemian: trójkąt, krzyżyk itp. Następnie może komponować różne wzory z tych stempli — tworzyć z nich domki, kwiaty itp. Inny rodzaj stempli, np. przedstawiających zabawki, zwierzęta itp. można - po odbiciu w zeszycie - pokredkować lub pomalować. Posługując się takimi stemplami można robić z dziećmi albumiki zwierząt, kwiatów itp. 

Wydzieranki i wycinanki zrobione z kolorowych papierków można naklejać na białe tło i pędzlem umazanym w czarnym tuszu zamalować kontury. Tematy wydzieranek i wycinanek mogą być związane z przeprowadzanymi zajęciami, mogą to być warzywa, owoce, kwiaty itp. 

Układanki, gdzie dziecko musi ułożyć z drobnych elementów, np. z kolorowych kołeczków, czy figur geometrycznych pewną całość. Mozaiki, pozwalające utworzyć np. tematyczny obrazek wg wzoru. 

Wycinanie z papieru z uwzględnieniem stopnia trudności: cięcie po linii prostej, falistej, wycinanie form geometrycznych i konturowych rysunków. 

Układanie i przyklejanie na kartce wzorów z kolorowego papieru. 
Figury geometryczne, np. kwadraty i prostokąty powinien początkowo przygotować prowadzący, dziecko układa z nich wzory (na przemian — kwadrat, prostokąt) i przykleja poszczególne części na karton. W późniejszych ćwiczeniach , sam uczeń może obrysować potrzebne mu kształty, posługując się odpowiednimi szablonami, a następnie wyciąć i nakleić. Przy tym zawsze trzeba zwracać uwagę na to, aby uczeń wykonywał szlak od lewej do prawej strony. 

Origami: łódeczki, samoloty, czapki, kwiaty itp. 

Szycie ściegiem fastrygowanym - przewlekanie igły z nitką przez otworki w tekturce. 

Nawlekanie koralików. 

Przewlekanie sznurków przez otworki w tekturkach. 

Zwijanie sznureczka, wężyka igelitowego według wzoru, np. spirali, kwadratu itp. Modelowanie (plastelina, modelina i inne tworzywa), zaczynając od prostych form, jak kulki czy wałeczki, do coraz bardziej złożonych, wymagających łączenia różnych elementów.

 

DOSKONALENIE UMIEJĘTNOŚCI CZYTANIA

Czytanie wyrazów i zdań sylabami
Czytając wyrazy z podziałem na sylaby, dziecko może równocześnie stawiać oddzielające je pionowe kreski, podkreślać na przemian dwoma kolorami kolejne sylaby lub zakreślać je łukiem. Można również uderzać w czasie czytania dłonią lub ołówkiem o blat stołu, akcentując w ten sposób każdą sylabę, można także dotykać sylab palcem. W początkowych ćwiczeniach najpierw czyta prowadzący, demonstrując określony sposób zaznaczania sylab, następnie prowadzący czyta, a dziecko śledzi tekst, wykonując te same czynności, wreszcie dziecko czyta samodzielnie, wydzielając sylaby słuchowo i ruchowo. 


Czytanie we dwoje
Dorosły i dziecko czytają ten sam tekst jednocześnie. Metodę tą powinno się stosować, gdy dziecko ma poważne trudności, np. czyta po literze, nie potrafi złożyć liter w całość. Rodzic czyta powoli starając się jednak nie dzielić wyrazów ale odczytywać je w całości. Można przy tym wyraz "rozciągnąć" tak, jakby się śpiewało. Głos dorosłego powinien być cichy, natomiast dziecka głośny, wyraźnie słyszalny. W miarę jak dziecko będzie coraz lepiej czytać głos dorosłego powinien stopniowo zanikać (od bardzo cichego aż do szeptu), a śpiewne rozciąganie ulegać skróceniu. W ten sposób doprowadzi się dziecko do samodzielnego, poprawnego czytania. Czytanie takie powinno trwać od 5 do 10 minut, ale ćwiczyć je trzeba codziennie.


Czytanie naprzemienne

(wg. Barbary Zakrzewskiej)
Czytanie na przemian z dzieckiem może przyjąć następujące formy:

  • czytanie sylabami na przemian z dzieckiem (jedną sylabę czyta dziecko, drugą prowadzący itd.). Ta forma może poprzedzać lub występować po ćwiczeniach w czytaniu sylabami,
  • czytanie kolejnych wyrazów na przemian z dzieckiem lub czytanie przez nie tylko wybranych, określonych wyrazów,
  • czytanie na przemian większych partii tekstu (np. do znaków przestankowych),
  • czytanie na przemian całych zdań.

Można także przeczytać kilka pierwszych zdań, aby zaciekawić treścią. Na koniec dziecko powinno samodzielnie przeczytać cały tekst. 


Czytanie na raty
Dorosły czyta na zmianę z dzieckiem. Objaśnia mu trudniejsze zwroty, odpowiada na pytania, komentuje tekst. Czytanie przez dorosłego części tekstu przyspiesza tempo czytania co ułatwia dziecku zrozumienie treści i zapobiega znużeniu. Dobrze jest ustalić stałą porę czytania oraz jego czas (codziennie przynajmniej 30 minut). Dorosły powinien w sposób elastyczny określać jak długie fragmenty dziecko będzie czytać samodzielnie. Słuchając jak czyta dorosły, dziecko ma śledzić tekst oczami. Wymaga to świadomego regulowania tempa czytania. 

Dziecko młodsze

1.    Dziecko czyta na głos - zależnie od możliwości: od jednej lub kilku linijek tekstu do 1/2 strony.

2.    Dziecko czyta razem z dorosłym na głos ("chórem", dorosły nieco ciszej) - dwa razy więcej, np. od dwóch linijek do l strony.

3.    Dorosły czyta dziecku na głos - trzy razy więcej, np. od trzech linijek do 3 stron.

4.    Dziecko czyta samo po cichu - cztery razy więcej, np. od 4 linijek do 4 stron; powtórka całego cyklu (pkt 1-4).

5.    Streszczenie przeczytanego tekstu (ustne - opowiadanie lub pisemne - w formie planu czy wypracowania) lub dyskusja nad tekstem.

Dziecko starsze

1.    Dziecko czyta na głos - zależnie od możliwości: od ok. 1/2 - l strony.

2.    Dorosły - czyta dziecku na głos - trzy razy więcej, ok. 3 stron; dobrze, jeżeli dziecko w tym czasie śledzi tekst wzrokiem.

3.    Dziecko czyta samo po cichu - cztery razy więcej: ok. 4 stron; powtórka całego cyklu (pkt 1-3).

4.    Streszczenie przeczytanego tekstu (ustne - opowiadanie lub pisemne - w formie planu czy wypracowania) lub dyskusja nad tekstem.

5.    Podsumowanie przeczytanego rozdziału - streszczenie rozdziału i dyskusja nad wybranymi problemami.

Czytanie pod kontrolą dorosłego
Stosuje się je, gdy dziecko potrafi czytać samodzielnie (nie literuje), chociaż jeszcze nie całkiem poprawnie. Dziecko czyta powoli, a dorosły poprawia jego błędy, poleca przeczytać zdanie jeszcze raz , pilnuje aby dziecko czytało dokładnie, całymi wyrazami, zwracało uwagę na kropki i przecinki Błędy niepoprawione będą się utrwalać i dziecko nie nauczy się poprawnie czytać. Dziecko czytając posługuje się wskazówką zrobioną z twardego pokolorowanego kartonu. Przesuwa ją w sposób ciągły (bez skoków) pod wierszami tekstu. Wskazówka "prowadzi" oczy dziecka, reguluje tempo oraz kierunek ruchu gałek ocznych. Jeżeli dziecku drży ręka i wskazówka skacze, należy ująć jego dłoń i spokojnie przesuwać pod wierszami czytanego tekstu.

  • po każdym czytaniu dziecko powinno opowiedzieć co przeczytało;
  • jeśli opowiada niedokładnie, należy pomóc mu pytaniami;
  • jeśli z opowiadania wynika, że nie rozumie treści, powinno ponowne przeczytać tekst;
  • ostatnim etapem może być namalowanie obrazka związanego z treścią czytanki lub ( i ) rozmowa na jej temat.

Czytanie sposobem kombinowanym
Dziecko czyta najpierw głośno pod kontrolą dorosłego, np. przez 10 minut, a kiedy zaczyna się już męczyć, prosimy aby pozostałą część tekstu przeczytało po cichu. Następnie opowiada przeczytaną treść. 

Czytanie innym
Czytanie innym nobilituje dziecko, buduje w nim poczucie własnej wartości, daje radość i satysfakcję z "bycia potrzebnym". Niekoniecznie musi to być czytanie książek. Mogą to być teksty okazjonalne: informacja z czasopisma (np. tata poprosi wskazując oczywiście wybrany fragment - "synu znajdź mi w gazecie jaki był wynik meczu i kto strzelił gola), przepis kulinarny mamy, instrukcja na zabawce młodszego rodzeństwa itp. 

 

1-1 of 1